شرایط تحقق اختلاس

برای تحقق تمامی جرائم تجمیع عناصرقانونی، مادی و روانی (معنوی) جرم شرط لازم و ضروری است و بدون وجود هر یک از شرایط سه‌گانه مذکور جرم محقق نشده و مرتکب فاقد مسئولیت کیفری است.

عنصر مادی : احراز عنصر سپرده شدن به کارمند دولتی یا نهاد عمومی شرط لازم جهت انتساب این جرم به مرتکب است و با سلب این شرط موضوع از دایره اختلاس خارج خواهد شد.

عنصر معنوی : اگر مرتکب فاقد عدم آگاهی و عدم سوء نیت در انجام اقدامات مجرمانه مذکور باشد، فاقد مسئولیت جزائی خواهد بود.

اول، مرتکب باید از کارمندان و کارکنان موسسات دولتی یا وابسته به آن باشد. دوم، مرتکب باید در اموال دولت یا اموالی که متعلق به نهادها یا شرکتهای وابسته به دولت و یا اموال اشخاص است مرتکب خیانت گردد. سوم، اموال فوق باید بر حسب وظیفه به مأمور سپرده شده باشد. چهارم، بنا به نظرات برخی حقوقدانان اختلاس شامل اموال غیرمنقول نمی‌شود و منصرف به اموال منقول است.[۱][۲] پنجم، مرتکب باید اموال مذکور را به نفع خود یا دیگری برداشت و تصاحب کند و ششم، مرتکب باید دربرداشت اموال و وجوه دولتی عامد باشد.

طی نظر مشورتی شماره 7/98/1947 مورخ 1399/02/31 و شماره 7/98/1322 مورخ 1398/11/08 اداره حقوقی قوه قضائیه نظر به لزوم رعایت اصل تفسیر مضیق قوانین کیفری اگر دولت در شرکتی صاحب درصدی از سهام یا سرمایه باشد ولی به لحاظ عدم رسیدن سهم دولت به نصاب قانونی مذکور در تعاریف مربوط به شرکت دولتی و وابسته به دولت ( کمتر از پنجاه درصد ) آن شرکت مشمول عناوین مذکور نگردد , استفاده غیرمجاز کارکنان آن از اموال چنین شرکتی مشمول ماده 598 قانون مجازات اسلامی 1375 ( تعزیرات ) یا مواد 3 و 5 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاه‌برداری مصوب 1367 قرار نمیگیرد.

لذا شرکتی وابسته به دولت محسوب می شود که بیش از 50 درصد سهام آن مربوط به دولت و دارای ردیف بودجه باشد.